พจนานุกรมศัพท์ สสวท.

หมวด พจนานุกรมศัพท์ สสวท.
มีคำศัพท์ 2,896 รายการ
เลือกตัวอักษรเพื่อแสดงรายการคำที่ขึ้นต้นด้วยตัวอักษรนั้น หรือค้นหาคำในช่องค้นหาด้านล่าง
มีคำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วย R จำนวน 148 รายการ
ค้นหา คำที่เผยแพร่แล้ว
คำศัพท์ศัพท์บัญญัติอักษรย่อความหมาย
r RNAอาร์อาร์เอ็นเอดู  ribosomal RNA
raceเชื้อชาติกลุ่มย่อยของมนุษย์ที่จำแนกโดยกำหนดความแตกต่างในด้านสีผิว สีของนัยน์ตา ลักษณะของเส้นผม ตลอดจนสัดส่วนของร่างกาย
radarเรดาร์ย่อมาจาก radio detection and ranging 1. อุปกรณ์ตรวจสอบหาตำแหน่งวัตถุระยะไกล  2. วิธีการตรวจสอบหาตำแหน่งและทิศการเคลื่อนที่ของวัตถุ (เรือ เครื่องบิน)  โดยใช้วิธีการสะท้อนของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (ไมโครเวฟ)
radianเรเดียนหน่วยวัดมุม 1 เรเดียน หมายถึงมุมที่ศูนย์กลางของวงกลมซึ่งรองรับส่วนโค้งของวงกลมที่มีความยาวเท่ากับรัศมีของวงกลมนั้น
radiationการแผ่รังสี, พลังงานการแผ่รังสี  1. พลังงานที่เคลื่อนที่ในรูปของคลื่อนแม่เหล็กไฟฟ้าหรือโฟตอน 2. ลำอนุภาคโดยเฉพาะอนุภาคแอลฟาหรือบีตาจากสารกัมมันตรังสี
radiation heat transferการถ่ายโอนความร้อนโดยการแผ่รังสีการถ่ายโอนความร้อนชนิดหนึ่ง โดยไม่ต้องอาศัยตัวกลาง เช่น รังสีจากดวงอาทิตย์ที่แผ่มายังโลก เป็นต้น
radicleแรดิเคิลส่วนของเอ็มบริโอของพืชที่อยู่ใต้ไฮโพคอทิล ซึ่งจะเจริญต่อไปเป็นราก
radio receiverเครื่องรับวิทยุอุปกรณ์ใช้รับคลื่นวิทยุแล้วเปลี่ยนเป็นเสียง
radio telegraph [radiogram]วิทยุโทรเลขระบบสื่อสารที่ใช้วิทยุรับส่งเป็นรหัส
radio telephoneวิทยุโทรศัพท์ระบบสื่อสารที่ใช้วิทยุรับส่งเป็นคำพูด
radio telescopeกล้องโทรทรรศน์วิทยุอุปกรณ์ดาราศาสตร์ที่ใช้ศึกษาสัญญาณวิทยุที่ส่งมาจากวัตถุในท้องฟ้า  มีลักษณะเป็นจานใหญ่รูปพาราโบลาทำด้วยแผ่นโลหะหรือลวดตาข่าย
radio transmitterเครื่องส่งวิทยุอุปกรณ์ที่ใช้ส่งคลื่นวิทยุ
radio waveคลื่นวิทยุสื่อกลางที่ใช้ส่งสัญญาณข้อมูลไปในอากาศ โดยสามารถส่งในระยะทางได้ทั้งใกล้และไกล โดยมีตัวกระจายสัญญาณ (broadcast) ส่งไปยังตัวรับสัญญาณ และใช้คลื่นวิทยุในช่วงความถี่ต่างๆ กันในการส่งข้อมูล
radio [wireless]วิทยุระบบสื่อสารที่ใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในการรับและส่งโดยไม่ต้องใช้สายต่อถึงกัน  ความถี่ของคลื่นวิทยุอยู่ในช่วงระหว่าง 3 กิโลเฮิรตซ์ ถึง 300,000 เมกะเฮิรตซ์
radioactive elementธาตุกัมมันตรังสีธาตุที่สามารถแผ่รังสีได้เอง  เช่น เรเดียม ทอเรียมและยูเรเนียม เป็นต้น
radioactive isotope [radioisotope]ไอโซโทปกัมมันตรังสีไอโซโทปซึ่งสามารถแผ่รังสีได้ เนื่องจากนิวเคลียสไม่เสถียร
radioactivityกัมมันตภาพรังสีการสลายหรือการแผ่รังสีได้เองอย่างต่อเนื่องของนิวเคลียสบางชนิดโดยการปล่อยอนุภาคแอลฟา(รังสีแอลฟา)   อนุภาคบีตา(รังสีบีตา)  และรังสีแกมมา
radiogramวิทยุโทรเลขดู  radio telegraph
radioisotopeไอโซโทปกัมมันตรังสีดู radioactive isotope
radiolarianเรดิโอลาเรียนโพรโทซัวพวกหนึ่งที่อาศัยอยู่ในน้ำทะเล มีโครงสร้างที่ประกอบด้วยสารพวกซิลิกา เมื่อตายจะทับถมอยู่ใต้มหาสมุทร
radiusรัศมีส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมระหว่างจุดศูนย์กลางของวงกลมกับจุดใดจุดหนึ่งบนเส้นรอบวง
rain gaugeเครื่องวัดปริมาณน้ำฝนอุปกรณ์ที่ใช้วัดปริมาณน้ำฝน เป็นภาชนะรูปทรงกระบอกวางไว้รองรับน้ำฝนในที่กลางแจ้ง ปริมาณฝนตกวัดจากความสูงของระดับน้ำฝนในภาชนะเป็นมิลลิเมตร
rainbowรุ้งปรากฏการณ์ทางแสงซึ่งปรากฏเป็นแถบสเปกตรัมรูปโค้งในอากาศเหนือพื้น รุ้งเกิดจากแสงอาทิตย์ที่มาทางด้านหลังผู้สังเกตตกกระทบละอองน้ำในอากาศแล้วเกิดการหักเหการสะท้อนภายในและกระจายออกมาเป็นแสงสีต่าง ๆ รุ้งเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นให้เห็นภายหลังฝนตก หรือ
Random Access Memory ( RAM)แรมหน่วยความจำหลัก ทำหน้าที่เก็บข้อมูลจากการประมวลผลเป็นการชั่วคราว ซึ่งอนุญาตให้เขียนและอ่านข้อมูลได้ในตำแหน่งต่างๆ อย่างอิสระ และรวดเร็วพอสมควรแต่จะเก็บข้อมูลได้เฉพาะเวลาที่มีกระแสไฟฟ้าหล่อเลี้ยงเท่านั้นหากเกิดไฟฟ้าดับ ข้อมูลและโปรแกรมคำสั่งจะสูญหายไป
random experimentการทดลองสุ่มการทดลองที่ทราบผลลัพธ์ว่าจะเป็นอะไรได้บ้างแต่ไม่สามารถจะพยากรณ์ผลที่จะเกิดขึ้นในแต่ละครั้งว่าจะเป็นอะไรในบรรดาผลลัพธ์ที่อาจเป็นได้เหล่านั้น
random samplingการสุ่มตัวอย่างการเลือกตัวอย่างสมาชิกของประชากรโดยที่ทุกสมาชิกในกลุ่มมีโอกาสได้รับเลือกเท่า ๆ กันโดยไม่เจาะจง
random samplingการเลือกตัวอย่างแบบชั้นภูมิการเลือกตัวอย่างแบบชั้นภูมิเหมาะสำหรับการสำรวจความคิดเห็นจากกลุ่มที่มีกรอบตัวอย่างครบถ้วนสมบูรณ์และสามารถแบ่งเป็นกลุ่มย่อย ๆ ได้ตามเขตที่อยู่อาศัยของผู้ตอบ หรือแบ่งตามลักษณะของผู้ตอบ การเลือกตัวอย่างแบบนี้มีข้อดีก็คือสามารถสรุปความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องที
range (of a relation)เรนจ์เซตของสมาชิกตัวหลังของคู่อันดับในความสัมพันธ์
range (of a set of data)พิสัยค่าที่ใช้วัดการกระจายอย่างง่ายเป็นค่าที่ได้จากผลต่างระหว่างค่าสูงสุดและค่าต่ำสุดของข้อมูล
rarefactionส่วนขยายบริเวณหนึ่งของตัวกลางซึ่งมีความหนาแน่นของโมเลกุลน้อยกว่าบริเวณใกล้เคียงในขณะที่มีคลื่นตามยาวเคลื่อนที่อยู่ในตัวกลางนั้น
rate of reactionอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นหรือปริมาณของสารตั้งต้นที่ลดลงต่อหน่วยเวลาอัตราการเกิดปฏิกิริยามี 2 ลักษณะ คือ อัตราการเกิดปฏิกิริยาขณะใดขณะหนึ่งกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเฉลี่ย
ratioอัตราส่วนขนาดเปรียบเทียบของสองจำนวนที่อยู่ในรูป a/b  เมื่อ  b ¹ 0
rational numberจำนวนตรรกยะจำนวนที่เขียนได้ในรูป  a/b   โดยที่ a และ b ต่างเป็นจำนวนเต็ม และ b ¹ 0 ได้แก่1.จำนวนเต็ม 0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, ... , 2.จำนวนที่เขียนไว้ในรูปเศษส่วนของจำนวนเต็มโดยที่ตัวหารไม่เป็นศูนย์ เช่น   3.จำนวนที่เขียนไว้ในรูปทศนิยมซ้ำ เช่น หรือ 0.171717 ...  
raw materialวัตถุดิบวัสดุตั้งต้นในกระบวนการผลิต  เช่น อ้อยเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตน้ำตาล น้ำมันปิโตรเลียมเป็นวัตถุดิบสำหรับสังเคราะห์ยางเทียม
raw sugarน้ำตาลดิบน้ำตาลที่ยังไม่ผ่านกระบวนการฟอกสี  มีรูปผลึก แต่ยังมีโมลาสติดอยู่มาก
rayรังสีลำแคบ ๆ ของการแผ่รังสี หรือแผนภาพที่สมมติขึ้นแทนลำแคบ ๆ เช่น ลูกศร เพื่อใช้หาตำแหน่งของวัตถุและภาพในระบบของกระจกและเลนส์
rayรังสีส่วนของเส้นตรง ซึ่งมีจุดเริ่มต้นแต่ไม่มีจุดปลาย
rayonเรยองเส้นใยสังเคราะห์ชนิดหนึ่ง ทำขึ้นจากเซลลูโลส มี 2 ชนิด คือ อะซิเตตเรยอง และวิสคอสเรยอง
reactant [initial substance]สารตั้งต้น, ตัวทำปฏิกิริยาอะตอม โมเลกุลหรือไอออนที่ทำปฏิกิริยากันแล้วได้ผลิตภัณฑ์เกิดขึ้น  เช่น   HCl + NaOH ------>  NaCl +  H2O      ในปฏิกิริยานี้ HCl และ NaOH คือสารเริ่มต้น
reactionปฏิกิริยาการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสารเริ่มต้นแล้วได้ผลิตภัณฑ์เกิดขึ้น
reactionแรงปฏิกิริยาแรงกระทำตอบของวัตถุต่อแรงกิริยา (แรงที่มากระทำ) และมีขนาดเท่ากับ แรงกิริยาแต่ทิศทางตรงกันข้าม
Read Only Memory( ROM)รอมหน่วยความจำแบบอ่านได้อย่างเดียวไม่สามารถลบและเขียนข้อมูลใหม่ได้ สามารถเก็บข้อมูลได้ แม้ว่าไม่มีกระแสไฟฟ้าหล่อเลี้ยง
real axis [real number axis]แกนจำนวนจริง (แกนจริง)แกนนอนของระนาบเชิงซ้อน
real imageภาพจริงภาพของวัตถุที่เกิดจากกระจกเว้าหรือเลนส์นูน เป็นภาพที่เกิดจากแสงจริงและใช้ฉากรับได้
real imaginary numberจำนวนจินตภาพแท้จำนวนเชิงซ้อน a + bi เมื่อ a = 0 และ b ¹ 0  (ดู complex number ประกอบ)
real numberจำนวนจริงจำนวนที่เป็นสมาชิกอยู่ในเซตที่เกิดจากยูเนียนของเซตของจำนวนตรรกยะ และเซตของจำนวนอตรรกยะ
real part (of a complex number)ส่วนจริง (ของจำนวนเชิงซ้อน)จำนวนจริง a ของจำนวนเชิงซ้อน a + bi  (ดู complex number ประกอบ)
real planeระนาบจริงระนาบที่จุดใดจุดหนึ่งบนระนาบนั้น แทนด้วยคู่อันดับของจำนวนจริงเพียงคู่อันดับเดียว
real-time communicationการสื่อสารในเวลาจริงการสื่อสารระหว่างบุคคลที่สามารถโต้ตอบกลับได้ทันที ผ่านเครือข่ายการสื่อสาร สามารถส่งเป็นข้อความ ภาพ ภาพเคลื่อนไหว เสียง ไปยังผู้รับ ในการสื่อสารนี้ผู้ใช้จะต้องเข้าใช้ระบบในเวลาเดียวกัน และข้อความจะถูกส่งจากผู้ใช้คนหนึ่งไปยังผู้ใช้ทุกคนในกลุ่มได้
Really Simple Syndication( RSS)อาร์เอสเอสเทคโนโลยีที่ใช้สำหรับเผยแพร่ข้อมูลที่ถูกปรับปรุงให้ทันสมัยอยู่เป็นประจำได้แบบอัตโนมัติ โดยผู้ใช้ต้องขอรับบริการ ผู้ใช้ไม่ต้องเข้าไปยังเว็บไซต์ที่สนใจต่างๆ โดยตรง เพื่ออ่านข้อมูลที่ได้รับการปรับปรุงในแต่ละวันด้วยตนเองทีละเว็บไซต์
receiverผู้รับคนหรืออุปกรณ์ที่ใช้สำหรับรับข้อมูล/ข่าวสารที่ทางผู้ส่งข้อมูลส่งให้ ซึ่งอาจเป็นเครื่องคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ เป็นต้น
receptorหน่วยรับความรู้สึกหน่วยรับความรู้สึก ส่วนของอวัยวะ รับสัมผัส ซึ่งประกอบด้วยเซลล์รับความรู้สึก ทำหน้าที่รับสัมผัสสิ่งเร้าเฉพาะอย่าง แล้วส่งกระแสประสาทไปยังระบบประสาทส่วนกลาง
recessiveลักษณะด้อยลักษณะทางพันธุกรรมที่ไม่สามารถแสดงออกมาได้  เมื่อยีนที่ควบคุมลักษณะนั้นเป็นยีนเฮเทอโรไซกัส แต่ถ้าเป็นยีนฮอมอไซกัสก็จะแสดงลักษณะนั้นออกมาได้
recordระเบียนกลุ่มข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กัน โดยข้อมูลแต่ละส่วนอาจจะเป็นข้อมูลต่างชนิดกัน
rectangleรูปสี่เหลี่ยมมุมฉากรูปสี่เหลี่ยมที่มีมุมภายในทุกมุมเป็นมุมฉาก ในกรณีที่ด้านเท่ากันทั้ง 4 ด้าน เรียกว่ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ถ้ามีด้านเท่ากันขนานกัน 1 คู่ เรียกว่า รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
rectangular coordinate systemระบบพิกัดฉากระบบที่ประกอบด้วยแกนอ้างอิง 2 แกน ตั้งได้ฉากกันซึ่งเรียกว่า แกน X และแกน Y (หรือ ประกอบด้วยแกนอ้างอิง 3 แกน ตั้งได้ฉากซึ่งกันและกัน เรียกแกน X แกน Y และแกน Z)  จุดที่ตัดกันของแกน X แกน Y (และแกน Z) เรียกจุดกำเนิด และ ตำแหน่งของจุดในระนาบ คือ ตำแหน่งของจุด
rectangular hyperbolaไฮเพอร์โบลามุมฉากไฮเพอร์โบลาชนิดหนึ่งซึ่งมีสมการทั่ว ๆ ไปอยู่ในรูป x2 - y2 = a2 หรือ y2 - x2 = a2 
rectangular prismปริซึมสี่เหลี่ยมมุมฉากปริซึมที่มีหน้าตัดเป็นสี่เหลี่ยมมุมฉาก
rectifierตัวทำกระแสตรงอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ให้กระแสไฟฟ้าผ่านได้ทิศทางเดียว  จึงทำหน้าที่เป็นเครื่องแปลงไฟฟ้ากระแสสลับให้เป็นไฟฟ้า กระแสตรง โดยทั่วไปใช้ไดโอดที่เป็นสารกึ่งตัวนำเป็นอุปกรณ์สำคัญ
rectumไส้ตรง, ลำไส้ใหญ่ปลายส่วนปลายสุดของลำไส้ใหญ่ที่อยู่ติดกับทวารหนัก ทำหน้าที่รวบรวมกากอาหารพร้อมที่จะถูกขับถ่ายออกเป็นอุจจาระ  ลำไส้ตรงของคนมีความยาวประมาณ 12 เซนติเมตร
recyclable wasteขยะรีไซเคิลขยะที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ได้ เช่น แก้ว กระดาษ กระป๋องเครื่องดื่ม เศษพลาสติก เศษโลหะ อะลูมิเนียม ยางรถยนต์ เป็นต้น
recycleแปรรูปแล้วนำกลับมาใช้ใหม่นำผลิตภัณฑ์หรือวัสดุที่ใช้งานแล้ว เข้าสู่กระบวนการผลิตให้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ซึ่งแบ่งได้เป็น การรีไซเคิลปฐมภูมิ การรีไซเคิลทุติยภูมิ และการรีไซเคิลตติยภูมิ
red blood cellเม็ดเลือดแดงดู erythrocyte 
red leadตะกั่วแดงสารประกอบออกไซด์ของตะกั่ว  สูตรเคมีคือ Pb3O4 เป็นผงสีแดง ใช้ในอุตสาหกรรมแก้ว ใช้ทำสีทากันสนิมและใช้เคลือบเครื่องปั้นดินเผา เป็นต้น
redox reaction [oxidation-reduction reaction]ปฏิกิริยารีดอกซ์ปฏิกิริยาเคมีที่มีการให้และรับอิเล็กตรอนหรือปฏิกิริยาที่มีการเปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชัน
reduceรีดิวซ์ทำให้เกิดปฏิกิริยารีดักชัน หรือทำให้รับอิเล็กตรอน หรือทำให้มีเลขออกซิเดชันลดลง
reduceใช้น้อย, ลดการใช้ลดการใช้ทรัพยากรและพลังงาน โดยเลือกใช้ผลิตภัณฑ์หรือบริการ ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดขยะหรือมลพิษน้อย เช่น หลีกเลี่ยงการเลือกซื้อสินค้าชนิดที่ใช้ครั้งเดียว ผลิตภัณฑ์ที่มีอายุการใช้งานต่ำ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้บรรจุภัณฑ์ห่อหุ้มหลายชั้น เลือกซื้อสินค้าหรื
reducing agentตัวรีดิวซ์, ตัวให้อิเล็กตรอนอะตอม โมเลกุล หรือไอออนที่เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันในปฏิกิริยารีดอกซ์
reducing agentตัวให้อิเล็กตรอนดู reducing agent
reduction reactionปฏิกิริยารีดักชันปฏิกิริยาเคมีที่ไอออน อะตอมหรือโมเลกุลของสารมีการรับอิเล็กตรอนหรือมีเลขออกซิเดชันลดลง
reference electrodeขั้วไฟฟ้าอ้างอิงดู  standard electrode
refined sugarน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์น้ำตาลจากอ้อยที่ได้ผ่านกระบวนการทำให้บริสุทธิ์ต่าง ๆ แล้ว  เช่น การฟอกสีการตกผลึก เป็นต้น
reflectionการสะท้อนการเปลี่ยนทิศการเคลื่อนที่ของคลื่นกลับมาสู่ตัวกลางเดิมเมื่อคลื่นเคลื่อนที่ไปถึงแนวเขตระหว่างตัวกลาง 2 ตัวกลาง เช่น แสง เมื่อส่องตกกระทบผิวของกระจกแสงจะสะท้อนที่ผิวกระจกกลับสู่อากาศ
reflectorตัวสะท้อนอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่สะท้อนคลื่นที่ตกกระทบ  เช่น กระจกเงาสะท้อนคลื่นแสง เป็นต้น
reflexรีเฟล็กซ์พฤติกรรมที่อยู่นอกอำนาจจิตใจแสดงออกโดยที่ส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายตอบสนองในทันทีทันใดต่อสิ่งเร้าที่มากระตุ้น
reflex actionรีเฟล็กซ์แอกชันการกระทำที่อยู่นอกอำนาจจิตใจที่ส่วนหนึ่งส่วนใดของร่างกายตอบสนองในทันทีทันใดต่อสิ่งเร้า
reflex arcรีเฟลกซ์อาร์กส่วนของระบบประสาทที่เกี่ยวกับพฤติกรรมรีเฟลกซ์ ซึ่งประกอบด้วยหน่วยรับความรู้สึก เซลล์ประสาทรับความรู้สึก ระบบประสาทส่วนกลาง เซลล์ประสาทนำคำสั่ง และหน่วยปฏิบัติงาน
refractionการหักเหการที่คลื่นเปลี่ยนทิศหรือเปลี่ยนความเร็วการเคลื่อนที่เมื่อผ่านจากตัวกลางหนึ่งไปยังอีกตัวกลางหนึ่ง  เช่น เมื่อลำแสงผ่านตัวกลางโปร่งใสต่างชนิดกันที่อยู่ติดกันโดยไม่ตั้งฉากกับแนวรอยต่อของตัวกลางทั้งสอง ลำแสงที่ผ่านตัวกลางทั้งสองชนิดจะไม่เป็นเส้นตรงเดียวกัน
refractive index [index of refraction]ดรรชนีหักเหอัตราส่วนของ sine มุมตกกระทบกับ sine ของมุมหักเห หรืออัตราส่วนระหว่างอัตราเร็วของคลื่นในตัวกลางที่คลื่นตกกระทบ กับอัตราเร็วของคลื่นในตัวกลางที่คลื่นหักเห ดูรูป n    คือ ดรรชนีหักเหของตัวกลางที่ 2 เมื่อเทียบกับตัวกลางที่ 1
refrigerantสารทำความเย็นสารที่ใช้ในระบบทำความเย็น  เช่น ฟรีออน อัมโมเนีย เป็นต้น
refrigerationการทำความเย็นการทำให้สารทำความเย็นเปลี่ยนสถานะเป็นไอ และดูดความร้อนจากบริเวณใกล้เคียง ทำให้อุณหภูมิบริเวณนั้นเย็นลง ใช้ในการถนอมอาหาร การปรับอากาศ  เป็นต้น
regenerationรีเจเนอเรชัน, การเจริญทดแทนการสร้างเนื้อเยื่อหรืออวัยวะใหม่ขึ้นมาทดแทนเนื้อเยื่อหรืออวัยวะเก่าที่หลุดหรือขาดออกไป  เช่น การเจริญทดแทนของหางจิ้งจก
registerรีจิสเตอร์ที่เก็บข้อมูลชั่วคราวของเอแอลยู ในไมโครโปรเซสเซอร์ของคอมพิวเตอร์ ทำหน้าที่เก็บบิตของข้อมูล เพื่อนำมาให้คอมพิวเตอร์ใช้ในการประมวลผล
reinforced materialวัสดุเสริมกำลังวัสดุที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงและความทนทานในผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ  เช่น เส้นใยแก้วเป็นวัสดุเสริมกำลังในไฟเบอร์กลาสส์ เหล็กเป็นวัสดุเสริมกำลังในคอนกรีต เป็นต้น
relationความสัมพันธ์เซตของคู่อันดับ เช่น {(1,  2),  (2, 3),  (3, 4)}
relative complement [difference of sets]ผลต่างระหว่างเซตเซตที่ประกอบด้วยสมาชิก ของเซต A ซึ่งไม่อยู่ในเซต B  เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ A - B
relative cumulative frequencyความถี่สะสมสัมพัทธ์อัตราส่วนระหว่างความถี่สะสมของค่านั้น หรืออันตรภาคชั้นนั้นกับผลรวมของความถี่ทั้งหมด
relative frequencyความถี่สัมพัทธ์อัตราส่วนระหว่างความถี่สะสมของค่านั้น หรืออันตรภาคชั้นนั้นกับความถี่ทั้งหมด
relative humidityความชื้นสัมพัทธ์อัตราส่วนระหว่างมวลไอน้ำที่มีอยู่จริงในอากาศขณะนั้นกับมวลไอน้ำอิ่มตัวในอากาศที่อุณหภูมิเดียวกัน และความดันบรรยากาศเดียวกัน  ค่าความชื้นสัมพัทธ์นิยมคิดเป็นร้อยละ
relative universe [universal set]เอกภพสัมพัทธ์เซตที่กำหนดขอบข่ายในการพิจารณาสมาชิกของเซตที่กล่าวถึง
relative variationการกระจายสัมพัทธ์การวัดการกระจายของข้อมูลแต่ละชุด  เพื่อนำไปใช้ในการเปรียบเทียบการกระจายกับข้อมูลชุดอื่น ๆ การกระจายสัมพัทธ์มี 4 ชนิดคือ 1. สัมประสิทธิ์ของพิสัย 2. สัมประสิทธิ์ของส่วนเบี่ยงเบนควอร์ไทล์ 3. สัมประสิทธิ์ของส่วนเบี่ยงเบนเฉลี่ย 4. สัมประสิทธิ์ของการแปรผัน
reliabilityความเชื่อถือได้ความสามารถของอุปกรณ์เครื่องมือเครื่องใช้หรือระบบใดระบบหนึ่งที่จะทำงานได้ผลดีแน่นอนตามหน้าที่ที่ได้กำหนดไว้
remainderเศษเหลือเมื่อหารจำนวนเต็มบวก m ด้วยจำนวนเต็มบวก n แล้วได้ผลลัพท์เป็นจำนวนเต็มบวก q ซึ่ง m = nq + r    โดยที่   0 <  r < n    เรียก r ว่าเศษ (ดู quotient ประกอบ)
renninเรนนินเอนไซม์ที่กระเพาะอาหารสร้างขึ้น ใช้สำหรับย่อยโปรตีนที่มีอยู่ในน้ำนม
repeating decimalทศนิยมซ้ำทศนิยมที่มีตัวเลขหลังจุดทศนิยมซ้ำกัน  เช่น 2.7262626... มีเลข 26 ซ้ำ,  2.333... มีเลข 3 ซ้ำ (ดู  rational number ประกอบ)
repetition structureโครงสร้างแบบวนซ้ำโครงสร้างการทำงานที่มีการทำงานในบางคำสั่งหรือบางชุดของคำสั่งซ้ำกันมากกว่าหนึ่งรอบขึ้นไป โดยการวนซ้ำนี้จะต้องมีการตัดสินใจร่วมอยู่ด้วยเสมอ เพื่อเป็นเงื่อนไขที่จะตัดสินใจว่าเมื่อใดจะวนซ้ำ หรือเมื่อใดจะถึงเวลาหยุดการวนซ้ำ
reproductionการสืบพันธุ์การให้กำเนิดสิ่งมีชีวิตตัวใหม่หรือต้นใหม่จากสิ่งมีชีวิตตัวเดิมหรือต้นเดิมที่มีอยู่ก่อน
reproductiveวัยเจริญพันธุ์วัยของสิ่งมีชีวิตในช่วงที่สามารถสืบพันธุ์ได้  สำหรับคนใช้เกณฑ์ช่วงอายุประมาณ 15-44 ปี
reptileสัตว์เลื้อยคลานสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังที่ผิวหนังมีลักษณะแข็งหรือเป็นเกล็ด  เช่น งู  จระเข้ เต่า
residueส่วนที่เหลือ, กากสิ่งเหลือจากการเผา การกลั่น หรือการกรอง
resinเรซินสารที่มีลักษณะเป็นยางเหนียว และมีมวลโมเลกุลสูง อาจได้จากธรรมชาติ เช่น ยางสน ครั่ง เป็นต้น หรืออาจสังเคราะห์ขึ้นโดยกระบวนการพอลิเมอไรเซชันแบบต่อเติมหรือแบบควบแน่น
resistanceความต้านทานสมบัติของตัวนำในการต้านการไหลกระแสไฟฟ้าที่ผ่านตัวนำนั้น  มีค่าเท่ากับอัตราส่วนระหว่างความต่างศักย์ที่ปลายทั้งสองของตัวนำกับกระแสไฟฟ้าที่ผ่าน ใช้สัญลักษณ์ R แทนความต้านทาน
resistivityสภาพต้านทานความสามารถของสารในการต้านกระแสไฟฟ้า สภาพต้านทานขึ้นอยู่กับชนิดของสารและมีค่าเท่ากับ  เมื่อ R เป็นความต้านทาน A เป็นพื้นที่หน้าตัด และ l เป็นความยาวของสารหรือลวดโลหะ  สภาพต้านทานมีสัญลักษณ์ ρ  มีหน่วย โอห์ม.เมตร
resistorตัวต้านทานอุปกรณ์ไฟฟ้าชนิดหนึ่งมีสมบัติในการต้านการผ่านของกระแสไฟฟ้า ทำด้วยลวดต้านทานหรือถ่านคาร์บอน เป็นต้น
resolutionความละเอียดของภาพจำนวนจุดหรือพิกเซลบนจอภาพ ถ้าหากมีความละเอียดสูงจะทำให้ภาพคมชัดมากขึ้น ตัวอย่างเช่น จอภาพที่มีความละเอียด 1680 x 1050 เป็นจอภาพที่มีจุดภาพในแนวนอน 1680 จุด และมีจุดภาพในแนวตั้ง 1050 จุด
resonanceการสั่นพ้อง, เรโซแนนซ์ปรากฎการณ์เมื่อระบบถูกทำให้สั่นด้วยความถี่เท่ากับความถี่ธรรมชาติของระบบเองแล้ว การสั่นนั้นจะสั่นได้รุนแรงหรือมีช่วงกว้างของการสั่นกว้างมากที่สุด
resonance tubeหลอดเรโซแนนซ์อุปกรณ์ทดลองเกี่ยวกับการเกิดการสั่นพ้องของเสียง
resourceทรัพยากรทางเทคโนโลยีปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงในการดำเนินการงานของระบบเทคโนโลยี ซึ่งอาจเป็นสิ่งที่ส่งเสริมหรือขัดขวางการดำเนินงานก็ได้ ประกอบด้วย 7 ด้าน คือ คน ข้อมูลและสารสนเทศ วัสดุ เครื่องมือและอุปกรณ์ พลังงาน ทุน และเวลา
respirationการหายใจกระบวนการสลายโมเลกุลของอาหารในสิ่งมีชีวิตเพื่อให้ได้พลังงานในการดำรงชีวิต  มี 2 ชนิด คือ การหายใจแบบใช้ออกซิเจน และการหายใจแบบไม่ใช้ออกซิเจน
restoring forceแรงดึงกลับแรงที่กระทำต่อวัตถุให้มีการเคลื่อนที่กลับไปกลับมารอบตำแหน่งสมดุล เช่น เมื่อออกแรงดึงวัตถุที่ติดกับปลายข้างหนึ่งของสปริง อีกปลายหนึ่งของสปริงตรึงแน่น แล้วปล่อย สปริงจะออกแรงดึงกลับกระทำต่อวัตถุในทิศทางเข้าสู่ตำแหน่งสมดุล มีผลให้วัตถุเคลื่อนที่กลับไปกลับมาร
resultant forceแรงลัพธ์แรงหนึ่งแรงซึ่งให้ผลเช่นเดียวกับแรง 2 แรงหรือมากกว่าในการกระทำต่อวัตถุ
rete testisริตีเทสทิสส่วนหนึ่งของหลอดสร้างตัวอสุจิ มีลักษณะเป็นท่อสั้น ๆ จำนวนมาก  เป็นทางผ่านของตัวอสุจิที่จะเข้าไปพักอยู่ในหลอดเก็บตัวอสุจิ
retinaเรตินา, จอตาเนื้อเยื่อชั้นในสุดของลูกตา ประกอบด้วยเซลล์ประสาทรูปกรวยและรูปแท่ง ที่มีความไวต่อแสงเป็นจำนวนมาก เป็นบริเวณที่ทำหน้าที่รับแสงหรือรับภาพ
retrograde motionการเคลื่อนที่วกกลับการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ที่ปรากฏเหมือนกับเป็นการโคจรวกกลับในท้องฟ้า
reuseใช้ซ้ำนำสิ่งของที่ใช้แล้วกลับมาใช้ใหม่ โดยอาจใช้งานในรูปแบบเดิม หรือดัดแปลงเพื่อใช้งานในรูปแบบอื่น เช่น การนำขวดน้ำพลาสติกที่ดื่มน้ำจนหมดแล้วกลับมาบรรจุน้ำดื่มใหม่ หรือนำไปดัดแปลงใช้เป็นกระถางต้นไม้ หรือกล่องใส่ดินสอ
reverse reactionปฏิกิริยาผันกลับได้ปฏิกิริยาที่เกิดจากสารที่เป็นผลิตภัณฑ์ทำปฏิกิริยากันแล้วเปลี่ยนกลับไปเป็นสารตั้งต้นได้ ปฏิกิริยานี้เป็นส่วนหนึ่งของปฏิกิริยาผันกลับ
reversible changeการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้การเปลี่ยนแปลงของสารในระบบปิดที่มีทั้งการเปลี่ยนแปลงไปข้างหน้า และการเปลี่ยนแปลง ย้อนกลับเกิดขึ้น
reversible reactionปฏิกิริยาผันกลับปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นในระบบปิดที่มีทั้งปฏิกิริยาไปข้างหน้าและปฏิกิริยาย้อนกลับเกิดขึ้น
rheostatตัวควบคุมกระแสไฟฟ้าอุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมกระแสไฟฟ้าในวงจรให้อยู่ในช่วงที่ต้องการและเป็นตัวต้านทานที่ปรับค่าได้
rhizoidไรซอยด์อวัยวะของพืชและโพรทิสต์บางชนิดที่มีลักษณะและหน้าที่คล้ายราก แต่ไม่มีท่อลำเลียง
rhombic sulphur [alpha sulphur]กำมะถันรอมบิกผลึกรูปหนึ่งของกำมะถันซึ่งอยู่ตัวที่อุณหภูมิปกติ  มีสีเหลือง  ลักษณะผลึกที่สมบูรณ์เป็นดังรูป
rhombusรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน  รูปสี่เหลี่ยมด้านเท่าที่ไม่มีมุมใดเป็นมุมฉาก
ribซี่โครงกระดูกรูปโค้ง ยื่นออกมาจากกระดูกสันหลังช่วงอก ปลายบางคู่เชื่อมกับกระดูกอก
riboflavinไรโบเฟลวิน, วิตามินบี 2วิตามิน B2 สูตรเคมีคือ C17H20N4O6 ผลึกสีส้ม ละลายได้ในน้ำ เป็นเอนไซม์เกี่ยวกับการสันดาปสารอาหารพวกคาร์โบไฮเดรตและกรดอะมิโน รวมทั้งการสร้างโปรตีน ถ้าขาดวิตามินนี้ จะทำให้เป็นแผลตามมุมปาก ลิ้นบวม อ่อนเพลีย ระบบย่อยอาหารไม่ทำงาน
ribonucleic acid (RNA)กรดไรโบนิวคลีอิก (อาร์เอ็นเอ)กรดนิวคลีอิกชนิดหนึ่ง เขียนย่อว่า RNA ทำหน้าที่สังเคราะห์โปรตีนในโพรโทพลาซึม  RNA มี 3 ชนิดคือ t RNA  m RNA และ r RNA
riboseไรโบสน้ำตาลที่มีคาร์บอน 5 อะตอมเป็นสารที่เป็นส่วนประกอบของ RNA  
ribosomal RNA (r RNA)อาร์เอ็นเอไรโบโซมอาร์เอ็นเอชนิดหนึ่ง เป็นองค์ประกอบที่สำคัญของไรโบโซม
ribosomeไรโบโซมออร์แกเนลล์ที่มีลักษณะ เป็นเม็ดเล็ก ๆ ลอยอยู่ในไซโทพลาซึม หรือเกาะอยู่กับร่างแหเอนโดพลาซึม มีหน้าที่เกี่ยวกับการสร้างโปรตีน
ribulose diphosphateไรบูโลสไดฟอสเฟตน้ำตาลไรโบสที่มีหมู่ฟอสเฟต 2 หมู่อยู่ในโมเลกุล
right angleมุมฉากมุมที่มีขนาด 90 องศา
right-skewed distributionการกระจายที่เบ้ทางขวาแท่งสี่เหลี่ยมมุมฉากของฮิสโทแกรมที่มีความถี่น้อยและน้อยที่สุดอยู่ทางด้านขวา ค่าเฉลี่ยเลขคณิตจะมีค่ามากที่สุด รองลงมาเป็นมัธยฐาน และฐานนิยม ตามลำดับ
rigid bodyวัตถุแข็งเกร็งวัตถุที่มีรูปทรงแน่นอน ระยะห่างระหว่างจุดต่าง ๆ บนวัตถุคงตัว และวัตถุไม่เปลี่ยนแปลงรูปร่างเมื่อเคลื่อนที่หรือมีแรงกระทำ
ring topologyเครือข่ายแบบวงแหวนเครือข่ายที่มีการเชื่อมแต่ละสถานีเข้าด้วยกันแบบวงแหวน สัญญาณข้อมูลจะส่งอยู่ในวงแหวนไปในทิศทางเดียวกันจนถึงผู้รับ หากข้อมูลที่ส่งเป็นของสถานีใด สถานีนั้นก็รับไว้ ถ้าไม่ใช่ก็ส่งต่อไป ซึ่งระบบเครือข่ายแบบวงแหวนนี้ สามารถรองรับจำนวนสถานีได้เป็นจำนวนมาก
RNAอาร์เอ็นเอดู  ribonucleic acid
rockหินสารแข็งที่รวมตัวกันอยู่เป็นเปลือกโลก อาจประกอบด้วยแร่ชนิดเดียวหรือหลายชนิดก็ได้ แบ่งออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ คือ หินอัคนี หินตะกอน และหินแปร
rock saltเกลือหินเกลือชนิดหนึ่งซึ่งสะสมตัวอยู่ที่พื้นท้องทะเลในสมัยดึกดำบรรพ์และถูกหินชั้นอื่น ๆ คลุมทับ มีเนื้อสารประกอบโซเดียมคลอไรด์เป็นส่วนใหญ่ พบมาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น จังหวัดชัยภูมิ อุดรธานี เป็นต้น
rocketจรวดอุปกรณ์ที่ใช้กับยานอวกาศเพื่อเพิ่มพลังผลักดัน  อุปกรณ์นี้เคลื่อนที่ได้โดยอาศัยหลักการขับเคลื่อนด้วยแรงซึ่งเกิดจากการเผาไหม้ของเชื้อเพลิง
rod cellเซลล์รูปแท่งเซลล์ประสาทในชั้นจอตามีลักษณะเป็นแท่ง ทำหน้าที่ในการบอกความแตกต่างของปริมาณของแสงสว่าง
roentgenเรินต์เกนหน่วยวัดปริมาณรังสีเอกซ์ หรือรังสีแกมมา
rollingการกลิ้งการเคลื่อนที่ของวัตถุที่หมุนรอบแกนหมุนในขณะเดียวกันศูนย์กลางมวลเลื่อนที่ไปด้วย
root pressureแรงดันรากแรงดันในรากพืชที่ทำให้น้ำเคลื่อนที่จากรากขึ้นสู่ลำต้น
rotational equilibriumสมดุลต่อการหมุนสภาพของวัตถุที่อยู่นิ่ง (ไม่หมุน) หรือหมุนด้วยความเร็วเชิงมุมคงตัว เนื่องจากทอร์กลัพธ์หรือผลรวมของโมเมนต์ของแรงที่กระทำต่อวัตถุเป็นศูนย์ เช่น ใบพัดลมหมุนด้วยความเร็วคงตัว เป็นต้น
rotational motionการเคลื่อนที่แบบหมุนการหมุนของวัตถุรอบแกนตรึง
rotational symmetryสมมาตรการหมุนสมมาตรซึ่งรูป ๆ หนึ่งสามารถหมุนไปรอบจุดศูนย์กลางจุดหนึ่งด้วยมุมของการหมุนที่มีขนาดน้อยกว่า 360 องศา แล้วภาพที่ได้จากการหมุนจะทับรูปเดิมได้สนิท
round angle [perigon]มุมรอบจุดมุมที่มีขนาด 360 องศา ล้อมรอบจุด
round wormหนอนตัวกลมดู  nematode
routerอุปกรณ์จัดเส้นทางอุปกรณ์ที่ใช้งานในการเชื่อมโยงเครือข่ายหลายเครือข่ายเข้าด้วยกัน หรือเชื่อมโยงอุปกรณ์หลายอย่างเข้าด้วยกัน ดังนั้นจึงมีเส้นทางการเข้าออกของข้อมูลได้หลายเส้นทาง อุปกรณ์จัดเส้นทางจะหาเส้นทางที่เหมาะสมให้ เพื่อนำส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายต่าง ๆ ไปยังอุปกรณ์ปลายทาง
rubyทับทิมแร่ชนิดหนึ่ง  เป็นผลึกของคอรันดัม (Al2O3) มีสีแดง ความแข็ง 9 ความถ่วงจำเพาะ 4.0 - 4.1 ใช้ทำเครื่องประดับ